Op 9 november viert de Kerk de inwijding van de Sint-Jan van Lateranen-basiliek, de kathedraal van Rome en symbool van de eenheid van alle gedoopten.
Inwijding van de basiliek van Lateranen: de Kerk, gebouwd uit levende stenen
Op 9 november viert de katholieke Kerk de inwijding van de basiliek van Lateranen. Deze viering is een feestdag in de universele liturgische kalender.
Het gaat niet alleen om het herdenken van een oud monument of een van de grote christelijke plaatsen in Rome. Via de Sint-Jan van Lateraan-basiliek nodigt de Kerk ons uit om het mysterie van de gemeenschap te overdenken: de Kerk is een volk dat door Christus is bijeengebracht, een huis dat voor iedereen openstaat en een geestelijke tempel gevormd door gelovigen die geroepen zijn om „levende stenen” te worden.
Waarom vieren we de basiliek van Lateranen?
De Sint-Jan van Lateranen-basiliek is de kathedraal van Rome, dat wil zeggen de kerk waar de bisschopsstoel van de bisschop van Rome – de paus – staat. Ze is dus symbolisch gezien de belangrijkste kerk van het bisdom Rome en een teken van de eenheid van de katholieke Kerk rond de opvolger van de heilige Petrus.
De volledige titel luidt: de aartsbasiliek van de Allerheiligste Verlosser, en vervolgens van de heiligen Johannes de Doper en Johannes de Evangelist. Ze wordt gewoonlijk „Sint-Jan van Lateranen“ genoemd, naar de wijk en de oude Romeinse familie van de Laterani.
De inwijding dateert uit de 4e eeuw, nadat de christenen de vrijheid hadden gekregen om hun geloof te belijden. De basiliek werd in 324 ingewijd onder paus Sylvester I, op grond die door keizer Constantijn was geschonken.
De viering op 9 november heeft zich geleidelijk uitgebreid tot de hele Latijnse Kerk. Het herinnert eraan dat elke christelijke gemeenschap, zelfs ver van Rome, verbonden blijft met de universele Kerk door hetzelfde geloof, dezelfde sacramenten en de broederlijke gemeenschap.
„Moeder en hoofd van alle kerken“
De basiliek van het Lateraan draagt een beroemde inscriptie: zij wordt „moeder en hoofd van alle kerken van de stad en van de wereld“ genoemd. Deze uitdrukking betekent niet dat de andere kerken minder belangrijk zouden zijn of minder geliefd bij God. Ze benadrukt de bijzondere plaats van de kathedraal van Rome in de gemeenschap van de katholieke Kerk.
Dit feest helpt ons te begrijpen dat de Kerk geen optelsom is van geïsoleerde groepen. Christenen uit alle landen, met alle talen en uit alle culturen vormen één volk, geroepen om ondanks de verschillen in eenheid te leven.
Christelijke eenheid betekent niet dat iedereen op precies dezelfde manier moet denken, bidden of handelen. Het bestaat erin Christus als fundament te erkennen, zijn Evangelie te aanvaarden en te kiezen voor naastenliefde. In een wereld vol verdeeldheid herinnert dit feest ons eraan dat eenheid een geschenk is dat we moeten omarmen en een missie die we elke dag opnieuw moeten opbouwen.
Christus is de ware tempel
De lezingen van dit feest leiden ons verder dan de stenen van een gebouw. In het evangelie verdrijft Jezus de handelaars uit de tempel van Jeruzalem. Hij herinnert eraan dat het huis van God niet zomaar een plaats is: het is een ruimte van ontmoeting, gebed en waarheid.
Maar Jezus onthult ook een dieper mysterie: zijn eigen lichaam is de ware tempel. In Hem komt God onder de mensen wonen. Door zijn dood en verrijzenis opent Christus voor iedereen de weg naar een levende relatie met de Vader.
Een kerk is dus niet alleen belangrijk vanwege haar schoonheid, haar geschiedenis of haar erfgoed. Ze is kostbaar omdat ze de gelovigen samenbrengt voor het gebed, de viering van de eucharistie, vergeving, de doop, het huwelijk, begrafenissen en alle belangrijke momenten in het christelijke leven.
Een kerk binnengaan betekent ons eraan herinneren dat we niet alleen zijn. Het betekent een plek vinden waar we ons verdriet kunnen neerleggen, dank kunnen betuigen voor onze vreugde en degenen van wie we houden aan de Heer kunnen toevertrouwen.
Wij zijn de levende stenen van de Kerk
De Lateraanbasiliek is een groot gebouw, maar de ware Kerk wordt gevormd door de gedoopten. Ieder van ons is geroepen om een levende steen te worden in het huis van God. Paus Leo XIV herinnerde er tijdens dit feest aan dat de basiliek het teken is van de levende Kerk, gebouwd op Jezus Christus, de hoeksteen.
Dit beeld is heel mooi. Een steen alleen bouwt geen huis. Hij vindt zijn plaats samen met andere stenen, die met elkaar verbonden zijn door een stevig fundament. Zo hebben ook wij elkaar nodig om ons geloof te beleven.
Een levende steen zijn, betekent bijdragen aan de opbouw van de Kerk door concrete daden:
- iemand verwelkomen die nieuw is of zich eenzaam voelt;
- bidden voor mensen die het moeilijk hebben;
- het geloof op een zachtaardige manier doorgeven;
- in de parochie dienen naar eigen vermogen;
- mensen aanmoedigen in plaats van ontmoedigen;
- verzoening zoeken wanneer een relatie is beschadigd;
- zorgen voor de meest kwetsbaren.
Heiligheid bestaat niet noodzakelijkerwijs uit het verrichten van buitengewone daden. Het komt vaak tot uiting in de dagelijkse trouw: aanwezig zijn, luisteren, vergeven, een woord van vrede spreken of onopvallend dienstbaar zijn.
Een gebedshuis dat openstaat voor de wereld
Kerken zijn geen plaatsen die in zichzelf gekeerd zijn. Ze zijn geroepen om open huizen te zijn, waar iedereen God kan komen zoeken. Wie een kerk binnenkomt met zijn vragen, zijn verdriet of zijn dankbaarheid, moet daar een ruimte van stilte, schoonheid en hoop kunnen vinden.
Dit feest is ook een uitnodiging om onze gebedshuizen te respecteren. Zorg dragen voor een kerk, haar versieren met bloemen, haar onderhouden, er in bezinning bidden: dat is een eerbetoon aan de God die zijn volk bijeenbrengt. Maar we mogen nooit vergeten dat het mooiste heiligdom dat beschermd moet worden het menselijk hart is.
God wil in ons wonen. Hij roept ons op om plaatsen van vrede te worden voor onze naasten, van troost voor hen die lijden en van licht voor hen die een weg zoeken.
Gebed voor de eenheid van de Kerk
Heer Jezus,
U bent de hoeksteen
waarop Uw Kerk is gebouwd.
Maak van ons levende stenen,
verenigd door geloof, hoop en liefde.
Leer ons onze broeders en zusters te verwelkomen
in hun verschillen en hun kwetsbaarheden.
Bewaar Uw Kerk in eenheid,
steun de paus, de bisschoppen, de priesters
en alle gedoopten die geroepen zijn om Uw Evangelie te verkondigen.
Maak van onze huizen, onze parochies
en onze harten
plaatsen van gebed, vrede en barmhartigheid.
Amen.
